Երևան
29 / Ապրիլ / 2017

Սա զենք է, որի միջոցով մենք կարող ենք մեր երկիրը պաշտպանել. Լույս է տեսել հայ գիտնականի բացառիկ ձեռնարկը


Մարտի 3-ին «Տոնուս-Լես» ՍՊԸ-ում տեղի ունեցավ բարձրարդյունավետ հեղուկային քրոմատագրաֆիային (ԲԱՀՔ) վերաբերող 1-ին հայալեզու գրքի՝ «Կիրառական բարձր արդյունավետ հեղուկային քրոմատագրաֆիա» շնորհանդեսը: Շնորհանդեսին ներկա էին պետական այրեր, ակադեմիկոսներ, երիտասարդներ մասնագետներ:
Գիրքը ոլորտում առաջին հայալեզու տպագիր աշխատանքն է և մեծ կարևորություն ունի ոլորտի զարգացման, երիտասարդ մանագետների վերապատրաստման, մեթոդի կիրառման հմտություններին տիրապետելու գործում: Շնորհանդեսից հետո Yelaket.am-ը զրուցեց հեղինակ, քիմիական գիտությունների դոկտոր Սերգեյ Հայրապետյանի հետ՝ խնդրելով մեր ընթերցողներին մատչելի ներկայացնել գրքի օգտակարությունը.


-Քրոմատագրաֆիան անալիզի շատ արդյունավետ եղանակ է: Դրա ընդգրկվածությունը բոլոր տեսակի անալիզների թվում կազմում է մոտ 80 տոկոս: Այսինքն, եթե մենք ինչ-որ նյութ ենք անալիզ անում, ապա անհնար է առանց քրոմատագրաֆիայի իրականացնել այս կամ այն անալիզը: Կան քրոմատագրաֆիայի տարբեր ճյուղեր, բայց առաջատարն ու ամենաարդյունավետը բարձրարդյունավետ հեղուկային քրոմատագրաֆիայի մեթոդն է, ինչի մասին էլ հենց այս գիրքն է: Ես գրքին տվել եմ խիստ կիրառական բնույթ, որպեսզի կարդացողը չտանջվի տեսական ֆորմուլաներ ուսումնասիրելով: Խիստ կիրառական և մատչելի լեզվով է գրված:


Որո՞նք են ԲԱՀՔ կիրառման հիմնական ուղղությունները և առանձնահատկությունները:

-ԲԱՀՔ-ը ռազմավարական նշանակության լաբորատորիաների համար հիմնական զենքն է: Այսինքն, մեր երկիր մուտք գործող տարբեր նյութերը՝ սնունդը, դեղամիջոցները, կարող են իրենց մեջ պարունակել վտանգավոր նյութեր և որպեսզի այդ նյութերը ժամանակին, որքան հնարավոր է արագ ի հայտ բերվի, արդյունավետ է կիրառել ԲԱՀՔ-ը: Պարզ է՝ որքան արագ, այնքան մեր երկիրը պաշտպանված կլինի: Վտանգավոր տեղեկությունները ի հայտ բերելու մեջ անգնահատելի է ԲԱՀՔ-ի դերը: Բացի այս, ԲԱՀՔ-ը նաև տարբերվում է անալիզի մյուս տեսակներից նրանով, որ չի վնասում քիմիական տարրը, որը ենթարկվում է անալիզի: Այսինքն, տարրն ինչպես վերցվում է, այդպես էլ վերադարձվում: Սա մի զենք է, որի միջոցով մենք կարող ենք մեր երկիրը պաշտպանել: Սա աներևույթ մի ռազմաճակատ է, որը թվում է թե չկա, բայց իրականում այդպիսի վտանգ կա երկրի համար, հատկապես, եթե հաշվի առնենք, որ Հայաստանը պատերազմող երկիր է: Օրինակ՝ հակառակորդը կարող է սննդի, մանկական խաղալիքների, դեղերի միջոցով փորձի վնասել մեր քաղաքացիներին:


Այս տեսանկյունից համագործակցու՞մ եք արդյոք ՊՆ կամ այլ պետական կառույցի հետ:

Այս տեխնոլոգիայի կիրառումն այնքան էլ Պաշտպանության նախարարության լիազորությունների մեջ չէ: ԲԱՀՔ-ը կիրառում են տարբեր պետական կառույցներում, ինչպիսիք են Բնապահպանության նախարարությունը, Առողջապահության, Էկոնոմիկայի նախարարությունները և այլն: ՊՆ ուղղվածությունը խիստ որոշակի է, իսկ այս աներևույթ վտանգը մյուս կառույցների խնդիրն է:


Ո՞ր ոլորտներում է ԲԱՀՔ-ն առավել կիրառելի և ունի արդյո՞ք զարգացման ուղիներ:

-Բարեբախտաբար այս ուղղությունը զարգանում է: Դեռ 20 տարի առաջ ես չէի կարող պատկերացնել, որ այս ուղղությունն այսպիսի զարգացում կունենա: Կիրառման ոլորտները բազմազան են. դրանք են դեղերը, սնունդը, թմրանյութերի վերահսկումը, դոպինգային վերահսկումը, գյուղատնտեսության ոլորտը և այլն:
Աշխարհի մասշտաբով արդյունաբերության ոլորտում այն ունի լայն կիրառում: Կարող է օգտագործվել հումքի ստացումից մինչև վերջնական նյութերի որակի ստուգում և վերահսկում: Իրեն հարգող ցանկացած արտադրական գործընթացի, ցանկացած գործարանի հոսքագծի վրա դրված է քրոմատագրաֆ, որը կկարողանա կառավարել տվյալ արտադրական գործընթացը: Թանկ հաճույք է, բայց իրեն արդարացնում է:
Շնորհանդեսի ընթացքում ցավով նշեցիք, որ գիտության այս ճյուղը չի դասավանդվում ՀՀ

ԲՈՒՀ-երում և մասնագետների մեծ մասն ինքնուս է: Ըստ Ձեզ, ո՞րն է պատճառը:

- Ցավոտ հարց է: Ես փորձել եմ տարբեր ԲՈՒՀ-երում այս գիրքը տպագրել որպես դասագիրք: Սա այնքան էլ դասագիրք չէ, բայց պարոն Հակոբյանի հետ որոշեցինք այն դարձնել դասագիրք: Այս գիրքն ավելի լայն շրջանակների համար է նախատեսված: Յուրաքանչյուր քրոմատագրաֆիստ պետք է ձեռքի տակ ինչ-որ ձեռնարկ ունենա, բացի տեսական գիտելիքներից: Այս գրքում մեծ գլուխ է հատկացված հնարավոր անսարքություններին և դրանց վերացման ուղիներին: Քրոմատագրաֆիստը պարտադիր չէ, որ ամեն ինչ առանց հուշման գիտենա, բայց նա պետք է իմանա որտեղից կարդա և լուծում գտնի, ոչ թե ցանկացած տարրական խնդրի համար արտասահմանից մասնագետ հրավիրվի: Այս գիրքը տալիս է այդ հնարավորությունը:


Հեղինակի հետ զրույցը եզրափակելուց հետո խոսեցինք նաև ներկա հյուրերից մեկի՝ ՀՀ Բնապահպանության նախարարի տեղակալ Խաչիկ Հակոբյանի հետ, ով ասաց.

-Ողջունում եմ գրքի հեղինակին այս աշխատանքի ստեղծման կապակցությամբ: Գիտեք, որ շրջակա միջավայրի պահպանության ոլորտում նույնպես իրականացվում են մոնիթորինգային աշխատանքներ և բոլոր մոնիթորինգային ցուցանիշները ճշգրտվում են և պարզաբանվում են լաբորատոր պայմաններում: Բնականաբար այս տեխնոլոգիան կիրառվում է նաև բնապահպանության նախարարության ներքո գործող մոնիթորինգի կենտրոնի լաբորատորիայում, տեսչության լաբորատորիայում և այս գիրքը, որը անմիջականորեն օգնելու է լաբորատորայի աշխատակիցներին, լաբորանտներին, մասնագետներին՝ առաջնորդվելու նույն տեխնոլոգիաներով, սարքերն ավելի արդյունավետ օգտագործելուն, չի կարող անմասն մնալ արդյունքի տեսանկյունից և միանշանակ կապահովի համապատասխան արդյունավետություն:

Նախարարությունն ինչ-որ կերպ համագործակցում կամ աջակցու՞մ է հեղինակին:

- Հեղինակի հետ մենք ոչ այս ձևաչափով, այլ իր մասնագիտական ներուժը օգտագործելու առումով հանդիպում ունեցել ենք և աշխատանքներն այս պահին ընթացքի մեջ են: Անցկացվում են ուսումնասիրություններ հանքարդյունաբերության ոլորտում և հանքարդյունաբերային թափոնների երկրորդային օգտագործման ոլորտում: Չեմ ուզում շտապել, արդյունքների մասին կտեղեկացնենք լրացուցիչ:

Նյութի աղբյուրը՝ Yelaket.am


դիտվել է 38782 անգամ

«Վանաձորի ավագանու բոյկոտող հատվածը իրականում աջակցում է քաղաքապետին»

ՍԱՊԾ պետին հայտնի է, թե ով է ներկրել ադրբեջանական ծագմամբ խնձորներ (Տեսանյութ)

Էս ինչքանով էր ճիշտ. փոքրիկի շնորհակալությունը բարկացրեց Տարոն Մարգարյանին (Տեսանյութ)

Ինչպե՞ս գումար աշխատել աշխարհի ցանկացած կետում. կայացավ «Your Own Business» դասընթացը

Շուրջ 500 մասնակից Global Media Lab-ի Business & HR Forum 2016 կոնֆերանսին (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ)

Առավոտյան 10 ծես, որ իրականացնում են հաջողակ մարդիկ