Երևան
24 / Հոկտեմբեր / 2017

Արթուր Ջանիբեկյանի կողմից բարձր գնահատվեց թիմի աշխատանքը

՛՛Հայկական ազգային երաժշտական գանձարան՛՛ ծրագրի նկարագրություն


Հայ ժողովուրդը հազարամյակների ընթացքում կերտել է հարուստ, ինքնատիպ երաժշտություն, որի նուրբ հյուսվածքներում արևմուտքի միտքն ու ավանդույթը շաղախված են արևելյան խորհրդավոր հմայքով: Մեր հոգևոր երաժշտական ժառանգությունը հնագույններից է քրիստոնեական աշխարհում, իսկ ժողովրդական երաժշտության որոշ ինքնատիպ օրինակներ մեզ են հասել դեռևս նախաքրիստոնեական ժամանակներից:

Ցավոք բազմազան ու մեծ պատմական և գեղարվեստական արժեք ներկայացնող այս երաժշտությունը գրեթե ներկայացված չէ միջազգային երաժշտասեր հանրությանը: Հատկապես վակուումային վիճակում է գտնվում հայ երաժշտության նոտաների ոլորտը: Մեր ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ առ այսօր նոտաների համաշխարհային շուկայում հայ ազգային երաժշտությունը ներկայացնող նմուշներ գրեթե չկան: Կոմիտասի, Մաշտոցի, Շնորհալու, Նարեկացու և մյուս հայ հսկաների հանճարեղ գործերը դեռևս սպասում են համաշխարհային երաժշտական գրադարաններում իրենց արժանի տեղը զբաղեցնելուն:

Հաշվի առնելով այս ամենը` 2014 թվականին «Մշակութային Վերածնունդ» հիմնադրամի կողմից ձևավորված աշխատանքային խումբը, որը բաղկացած է Հայաստանի առաջատար երաժշտագետներից, կոմպոզիտորներից և այլ պրոֆեսիոնալ երաժիշտներից, ստանձնեց ժողովրդական, աշուղական և հոգևոր երաժշտության` ձեռագիր և նախկինում տպագրված նոտաների ուսումնասիրությունը: Արդյունքում ընտրվեցին երաժշտական ամենաարժեքավոր նմուշները և սկսվեց դրանց թվայնացման ու վերահրատարակման գործընթացը, ինչպես նաև ձեռնարկվեց հայերեն տեքստերի լատինատառ տրանսլիտերացիայի և ծանոթագրական նյութերի պատրաստումն ու դրանց անգլերեն թարգմանությունը: Այս ընթացքում շուրջ 3000 էջ նոտաներ թվայնացվեցին:

Շնորհիվ այս նախագծի` վերջապես, 100 տարի անց, ի կատար ածվեց Կոմիտաս վարդապետի ծրագիրը. լույս տեսավ իր կողմից կազմված «Հազար ու մի խաղ» 100 ժողովրդական երգերի ընտրանին, որն անվճար հատկացվել է գրադարաններին, ուսումնական և հոգևոր հաստատություններին, աշխարհասփյուռ հայ համայնքներին և այլն:
Հարյուրից ավելի մարդկանց արդյունավետ համագործակցության շնորհիվ ստեղծվեց առցանց երաժշտական ձայնադարան, տեսադարան և գրադարան` http://www.armenianmusic.am/ հասցեով, որտեղ զետեղված են հայ ժողովրդական, հոգևոր և աշուղական երաժշտության հարյուրավոր գոհարներ` Հայաստանի լավագույն երաժիշտների բարձրաճաշակ ավտենտիկ կատարումներով: Բոլոր հոգևոր և ժողովրդական ստեղծագործությունները ներկայացված են նաև համապատասխան նոտաներով և երգերի անոտացիայով: Հայ նկարիչների կողմից ստեղծվեցին յուրաքանչյուր ստեղծագործությանը համապատասխան 550-ից ավելի թեմատիկ պատկերազարդումներ՝ սոց ցանցերում տվյալ ստեղծագործություններն ավելի ճանաչելի դարձնելու նպատակով: Հավելվածը նաև հասանելի է հեռախոսային և պլանշետային տարբերակով IOS և Android օպերացիոն համակարգերի համար:
«Մշակութային Վերածնունդ» հիմնադրամի աշխատանքային խումբն իրականացրել է ծրագրի երկրորդ փուլը: Համաշխարհային հանրությանը հասանելի տեսքով և ձևակերպմամբ հրատարակվել են և հայ հոգևոր երաժշտական կարևորագույն մատյաններ: Առաջինը Մակար Եկմալյանի՝ երգչախմբի համար գրված Սուրբ Պատարագն է՝ եռաձայն արական, քառաձայն արական և քառաձայն խառը կազմերի համար, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 1896 թվականին Լյայպցիգում:

Այժմ, շուրջ 120 տարի անց, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի օրհնությամբ, Սուրբ Պատարագի բազմաձայնումը վերահրատարակվում է, նոտագրության ժամանակակից չափանիշներին համապատասխան, լատինատառ տրանսլիտերացիայով (տառադարձությամբ), երաժշտագիտական նախաբանով, վերլուծություններով և դրանց անգլերեն թարգմանությամբ` հայ եկեղեցու գլխավոր ծեսի` այս կարևորագույն նմուշը միջազգային հանրությանը և սփյուռքին հասանելի դարձնելու համար:
Այսպիսով, առաջին անգամ հայ հոգևոր երգասածությունները հասանելի կդառնան աշխարհին և իրենց արժանի տեղը կզբաղեցնեն համաշխարհային հոգևոր երաժշտության անդաստանում:
Երկրորդ հրատարակվող մատյանը Ժամագիրքն է: Այն քրիստոնեական եկեղեցու հնագույն երաժշտածիսական մատյաններից է, հայ եկեղեցական արարողակարգին և տոներին պատշաճեցված աղոթքների, հոգևոր երգերի, քարոզների հիմնական ժողովածուն: Ժամագիրքը եվրոպական նոտագրությամբ երբևէ չի հրատարակվել: Այն 1877 թվականին Լիմոնջյանի հայկական նոտագրության համակարգով գրառել է Ն. Թաշճյանը: Վերջին մի քանի տասնամյակների ընթացքում, Երևանի Կոմիտասի անվ. պետ. կոնսերվատորիայի ժողովրդական երաժշտության ամբիոնի դասախոսների և ուսանողների համատեղ ջանքերով ժամագիրքը փոխադրվել է եվրոպական նոտագրության: Ժամագիրքը ներկայումս թվայնացված է, հագեցված երաժշտագիտական նախաբանով, գրքում հանդիպող եզրերի (տերմինների) բառարանով, երգային նմուշներրի ամբողջական ցանկով՝ այս ամենը հայերեն և անգլերեն: Վերջերս, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս օրհնությամբ, հրատարակության հանձնվեց նաև երկրորդ մատյանը՝ ՛՛Ժամագիրքը՛՛:


Տվյալ նախագծի իրականացման գործում այս տարիների ընթացքում ընդգրկված են եղել տարբեր ոլորտների շուրջ 700 մասնագետներ:
Այս նախաձեռնության գաղափարի հեղինակն է ՛՛Մշակութային վերածնունդ՛՛ հիմնադրամի հիմնադիր-նախագահ, բարերար Արթուր Ջանիբեկյանը:

Տվյալ ծրագիրը վիզուալիզացնելու նպատակով Ա. Ջանիբեկյանի մտահղացմամբ՝ որպես ծրագրի խորհրդանիշ ստեղծվեց ՛՛Հայկական ազգային երաժշտական գանձատուփը՛՛ Այն իրենից ներկայացնում է ձայներկիչ, որի մեջ զետեղված են ՛՛Հայկական ազգային երաժշտական գանձարան՛՛ ծրագրի շրջանակներում ներառված բոլոր նմուշները: Նախատեսված է գանձատուփը նվիրաբերել ՀՀ-ում պետական և հասարակական նշանակություն ունեցող կառույցներին, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնին, Մատենադարանին և աշխարհի տարբեր գիտահետազոտական, հասարակական հաստատություններին (ՄԱԿ, ՅՈՒՆԵՍԿՕ և այլն), ինչը հնարավորություն կտա աշխարհին հավուր պատշաճի ներկայացնել հայ ազգային երաժշտությունը, պատմական և մշակութային ժառանգությունը:

 

 

դիտվել է 4504 անգամ

Ելակետ լրատվականը գործակալությունը Los Angeles-ում
Ելակետ լրատվականը գործակալությունը Մոսկվայում

Իսկ դու հիշո՞ւմ եք՝ ինչպես իրեն դրսևորեց Հովհաննես Ազոյանը «Ֆորտ բոյարում»

Սարսափելի կադրեր. ինչպես է 20-ամյա աղջիկը Lexus-ով մխրճվում մարդկանց բազմության մեջ. 6 զոհ, այդ թվու...

Փոքրիկները շնորհավորում են «Էրեբունի-Երևան» տոնը (տեսանյութ)

Forbes-ը հրապարակել է ամենահարուստ ամերիկացիների ցուցակը

Ղեկավարի պարզագույն սխալներ, որոնք կարող են ճակատագրական լինել

Ուզո՞ւմ եք գումար աշխատել