24 / Ապրիլ / 2026 : 16-00

«Քարը երբևէ լացե՞լ է». Ցեղասպանության վերապրածների հիշողությունները 111 տարի անց

The Guardian-ի կողմից հրապարակված այս հոդվածը ներկայացնում է Հայոց ցեղասպանության 100-ամյա տարելիցին նվիրված անձնական պատմությունների մի շարք։ Այն վերակենդանացնում է այն սարսափելի իրադարձությունները, որոնք Հռոմի Ֆրանցիսկոս պապն անվանել է «20-րդ դարի առաջին ցեղասպանությունը»։

Ավելի քան 500 ընթերցող արձագանքել է լրատվականի կոչին՝ կիսվելով իրենց նախնիների պատմություններով, որոնք վերաբերում են 1915-1922 թվականներին Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած իրադարձություններին։ Այս վկայությունները հավաքագրվել են՝ հարգելու այն 1,5 միլիոն հայերի հիշատակը, ովքեր զոհվեցին զանգվածային սպանությունների և տեղահանությունների հետևանքով։

Մանկություն՝ խլված ավազների մեջ

Հոդվածում տեղ գտած պատմությունները պատմում են կիսատ մնացած մանկության և կործանված ընտանիքների մասին.

- Վարդուհու պատմությունը. 12-ամյա աղջիկը, ով մաքրում էր իր պատշգամբը Էվերեկում, շուտով ստիպված եղավ անցնել 600 մղոնանոց «մահվան ճանապարհը» դեպի Դեր Զորի անապատ։ Նրա ընտանիքից փրկվեցին միայն ինքն ու եղբայրը։

- Օհաննես Բաբասոլուքյան. 5-ամյա տղան, ում մայրը մահացավ տեղահանության երրորդ օրը։ Նա ստիպված էր թուրքական անուն ընդունել՝ ողջ մնալու համար։ Տարիներ անց նա ասում էր. «Իմ երազները չեն կարող սգալ նրան... Ես բավականաչափ էներգիա չունեի նրան սգալու համար»։

Դժոխային տեսարաններ և քարացած վիշտ

Այսօր, երբ վերապրածների թիվը խիստ նվազել է, պատմությունների փաստագրումը դառնում է առաջնահերթություն։

Վկայությունները նկարագրում են անմարդկային դաժանություններ։ 12-ամյա Բեսո Գասպարյանը ականատես է եղել իր հոր և 2-ամյա եղբորորդու սպանությանը։ Երբ տարիներ անց նրան հարցրել են, թե ինչու նա չարտասվեց այդ պահին, նա պատասխանել է. «Դուք երբևէ տեսե՞լ եք քարը լացելիս»։

Մոնրեալում բնակվող 100-ամյա կանայք՝ Քեղեցիկ Հակոբյան-Զուրիկյանը (104), Քնար Բոհջելյան-Եմինիջյանը (106) և Արմենուհի Թենքերյան-Փիլիգյանը (101), դեռևս կրում են այդ հիշողությունները։ Իսկ 102-ամյա Սիրվարդ Քուրդյանը, ով ողջ է մնացել Էրզրումից Մոսուլ տանող վեցամսյա ճանապարհին, իր կյանքի վերջին տարիներին ասել է. «Ես կցանկանայի մանկություն ունենալ։ Ես երբեք այն չեմ ունեցել»։ Այս պատմությունները ոչ միայն անցյալի մասին են, այլ հավաքական հիշողության, որը սնում է հայ ազգի ինքնությունը ողջ աշխարհում։

Հայկական սփյուռքը շարունակում է պայքարել ցեղասպանության միջազգային ճանաչման համար։ Չնայած Պապի հայտարարությանը, շատ պետությունների առաջնորդներ դեռևս խուսափում են «ցեղասպանություն» եզրույթից։ Ինչպես նշում է ընթերցողներից մեկը՝ Ռուբենը. «Աշխարհում գրեթե չկա մի հայ ընտանիք, որը չունենա պատմություն 1915 թվականի մասին»։

Armenia

United states

Russia

«Քարը երբևէ լացե՞լ է». Ցեղասպանության վերապրածների հիշողությունները 111 տարի անց

Մանկություն՝ խլված ավազների մեջ

Դժոխային տեսարաններ և քարացած վիշտ

Դիտեք նաև

ՀՀ-ում կարող է վարակվել մարդկանց մինչեւ 4.7 %-ը

Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ ԲԿ-ի բուժանձնակազմից աշխատանքային գործուղման են գնացել Նորք ինֆեկցիոն

Չգիտեմ, թե ումից եմ վարակվել . բացառիկ հարցազրույց կորոնավիրուսով վարակված պացիենտի հետ

Լևոն Արոնյանի կնոջ՝ Արիաննե Կաոլինիի հոգեհանգստյան արարողությունը՝ ուղիղ

ՀՀ-ից եկած Արցախի երկու քաղաքացիներ մեկուսացվել են

Լևոն Արոնյանի կնոջ՝ Արիանա Կաոլինիի հոգեհանգստի արարողությունը ներկա էր Սերժ Սարգսյանը (ֆոտո)

Բաց թողնված դասերը կլրացվեն հունիս-հուլիս ամիսներին․ ապրիլմեկյան այս կատակը կարող է քրեական...

Կորոնավիրուսով վարակված քաղաքացի է մահացել

Ելակետ լրատվական

Ելակետը ԱՄՆ-ում

Ելակետը Ռուսաստանում

Ելակետ ժամանցային

Ելակետ TV