30 / Հունվար / 2026 : 17-41
Սուրբ Սարգիս. Տոնի պատմությունը և ժողովրդական ծեսերը
Հայ ժողովրդական օրացույցում Սուրբ Սարգսի տոնը զբաղեցնում է առանձնահատուկ տեղ։ Թեև պատմականորեն նա IV դարի քրիստոնյա զորավար էր, ով նահատակվել է հանուն հավատքի, ժողովրդական ընկալման մեջ նրա կերպարը շատ ավելի մտերմիկ է ու բազմաշերտ։ Նա ոչ միայն ռազմիկների հովանավորն է, այլև ընտանիքների պահապանը, հղի կանանց օգնականը և, ամենակարևորը՝ երիտասարդների սիրո բարեխոսը։Առաջավորաց պահք և աղի բլիթի խորհուրդը
Տոնին նախորդում է հնամենի Առաջավորաց պահքը, որը հաճախ անվանում են «չոր պահք» կամ «սուրբ Սարգսի պահք»։ Այս օրերին երիտասարդները դրսևորում են մեծ նախանձախնդրություն՝ հավատալով, որ սուրբը կատարում է հենց պահք պահողների մուրազը։Ամենատարածված ու սիրված սովորույթը աղի բլիթի ծեսն է։ Ուրբաթ երեկոյան երիտասարդները ուտում են աղի բլիթ և առանց ջուր խմելու քնում՝ ակնկալելով երազում տեսնել իրենց ապագա կողակցին, ով իրենց ջուր կմատուցի։ Լիքը բաժակը երջանիկ ու երկար կյանքի խորհրդանիշն է։
Ծիսական ուտեստներ և գուշակություններ
Տոնի անբաժանելի մասն է փոխինձը կամ դրանից պատրաստված խաշիլը։ Փոխինձը խորհրդանշական նշանակություն ունի նաև գուշակությունների մեջ.- Սմբակի հետքը. Կանայք ափսեով փոխինձ են դնում տանիքին կամ դռան շեմին՝ հավատալով, որ եթե Սուրբ Սարգիսն իր սպիտակ ձիով անցնի և հետք թողնի, ապա տվյալ տան վրա Աստծո օրհնությունն ու բարեհաճությունը կիջնի։
- Թռչունների գուշակություն. Աղջիկները փոխինձից գնդեր են դնում տանիքին և հետևում թռչունների թռիչքին՝ փորձելով կռահել, թե որ կողմից է գալու իրենց փեսացուն։
Ընտանեկան և համայնքային տոնախմբություն
Շաբաթ օրը՝ Պատարագից հետո, սկսվում է «ծոմբացը»։ Սա այն պահն է, երբ համայնքի կանայք ու երիտասարդները բացում են պահքը։ Հատկապես նշանակալի է այս օրը նորահարսների և նշանված աղջիկների համար, ովքեր նվերներ ու քաղցրավենիք են ստանում փեսացուի ընտանիքից։Տոնական սեղանի շուրջ կտրվում է անթթխմոր բաղարջը, որի մեջ թաքցված «միջինքը» (մետաղադրամ կամ բարիք) հուշում է, թե ում է սպասվում տարվա հաջողությունը։
Սուրբ Սարգսի տոնը նաև Սարգիս անունը կրողների անվանակոչության օրն է։ Մարդիկ ուխտի են գնում սրբի անունը կրող վանքեր ու մատուռներ, որոնցից ամենանշանավորը Ուշիի Սուրբ Սարգիս վանքն է։
Դիտվել է
498անգամ
Դիտեք նաև
20 / Փետրվար / 2020
10 վայրեր Հայաստանում, որոնք ապշեցնում են զբոսաշրջիկներին
Հայաստանը գրավում է զբոսաշրջիկներին ոչ միայն մայրաքաղաքով՝ Երևանով, որը Հռոմից հին է, ազգային ճաշատեսակներով, քաղցրահամ ու որակյալ ջրով։ Աշխարհում քրիստոնեությունն առաջինը որպես պետական կրոն...
17 / Հունվար / 2020
Երբ մարդ իր ընտանիքում երջանիկ է, դա անշուշտ ազդում է կյանքի որակի վրա
Ազգային գույներ հաղորդաշարի հյուրն է Արտուր Խոջաբաղյանը, ով լինելով սյունեցի, խոսեց Սյունիք լեռնաշխարհից, իր բնակավայր Գորիսից, որտեղ էլ ապրում և աշխատում է՝ իր օրինակը ծառայեցնելով այն մարդկանց,...
29 / Մարտ / 2020
Այսօր առավոտյան բարեւ տվեցի՝ տխուր հայացքով ինձ նայեց ու գլուխը կախեց
Այսօր առավոտյան բարեւ տվեցի՝ տխուր հայացքով ինձ նայեց ու գլուխը կախեց։ Հարցրեցի՝ ինչպե՞ս ես, ու արցունքոտվեցին աչքերը... Պիտի գրկեի, եթե չփախներ...Զգացի, որ լավ է մենակ մնա, գուցե կհանդարտի, բայց...
04 / Ապրիլ / 2020
Այսպես աղքատ դեռ եղած չենք, կտրվել է ամեն բան... Հիշատակի օր. Ղազարոս Աղայան
Մանի՛ր, մանիր, ի՛մ ճախարակ,
Մանիր սպիտակ մալանչներ,Մանիր թելեր հաստ ու բարակ,Որ ես հոգամ իմ ցավեր։Ձեթ եմ ածել ականջներըդ,Նոր շինել եմ շրտըվիկ,Դե՜հ, սո՛ւտ շարժիր լայն թևերդ,Ոստեր շինիր...
02 / Ապրիլ / 2020
Բայց հիվանդ էր սիրուն Սեւանը՝ անբուժելի․ իրական պատմություն
Նա մենակ էր ապրում, իսկ կատուները նրա միայնության լավագույն ընկերներն էին՝ Սասունը, Սիրանը, Սեւանը. ուրիշներ էլ։ Գուրգուրում էր անտուն կենդանիներին՝ փողոցից տուն էր բերում, խնամում կերակրում։...
04 / Ապրիլ / 2020
Օրվա երգ. Առնեմ էրթամ իմ յարը
ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆ ԳԱՆՁԱՐԱՆ նախագիծը ներկայացնում է Կոմիտասի Առնեմ էրթամ իմ յարը հարսանեկան պարերգի հիման վրա նկարահանված տեսահոլովակը:
Ըստ ավանդույթի՝ սա փեսայի երգն է, որը երգվում է...
23 / Հունվար / 2020
Մի առավոտ, Հովհաննես Շիրազը, կարմրած աչքերով գալիս է Ավ. Իսահակյանի մոտ ու հուսահատ ձայնով ասում
Մի առավոտ, Հովհաննես Շիրազը, կարմրած աչքերով գալիս է Ավ. Իսահակյանի մոտ ու հուսահատ ձայնով ասում։
- Էհ, վարպե՜տ, ոչ ե՛ս եմ բանաստեղծ, ոչ դու՛, ոչ էլ Թումանյա՛նը։
Վարպետը ժպտում է ու ասում։
Այ...
23 / Հունվար / 2020
Եթե մանուկը չի հասկնար ձեր դաստիարակությունը, հանցանքը ձերն է, որովհետև չեք կրցած հասկնալ անոր հոգին
Եթե մանուկը չի հասկնար ձեր դաստիարակությունը, հանցանքը ձերն է, որովհետև չեք կրցած հասկնալ անոր հոգին. պետք է վար իջնել մինչև անոր հոգեկան աստիճանը և զայն առնելով ձեզի հետ բարձրացնել:
Ուսուցիչ...