19 / Փետրվար / 2026 : 19-36
Ի՞նչ էր կարդում Հովհաննես Թումանյանը․ գրքի պաշտամունքից մինչև գիրք նվիրելու ավանդույթ
Փետրվարի 19-ը պարզապես սովորական օր չէ. դա այն օրն է, երբ Հայաստանը շնչում է Ամենայն հայոց բանաստեղծի՝ Հովհաննես Թումանյանի լուսավոր ներկայությամբ։ Հենց նրա ծննդյան օրն է ընտրված որպես գիրք նվիրելու տոն, և դա ամենևին պատահական չէ։ Թումանյանի համար գիրքը պաշտամունք էր, իսկ ընթերցանությունը՝ հոգու սնունդ, որով նա կամրջում էր հայկական լեռնաշխարհը համաշխարհային մտքի հսկաների հետ։ Դժվար է մեկ նախադասությամբ ամփոփել Թումանյանի հանճարը՝ նրա զարմանալի մարդկայնությունը, հայրենիքի ցավով ապրող սիրտը և այն ինտելեկտուալ բարձրությունը, որով նա դարձավ մեր մշակութային ինքնության հենասյունը։Գիրք նվիրելու ավանդույթը Թումանյանի անմահության ամենագեղեցիկ դրսևորումն է։ Այդ օրը մենք ոչ թե պարզապես թղթե էջեր ենք փոխանցում միմյանց, այլ նվիրում ենք աշխարհներ, էմոցիաներ և գիտելիք։ Քաղաքը ոչ միայն հիշում է Մեծ Լոռեցուն, այլև ապրում է նրա պատգամով՝ դառնալով ավելի կիրթ, ավելի ջերմ և ավելի ինտելեկտուալ։ Դա մի տոն է, որտեղ ամեն մի նվիրված գիրք փոքրիկ հաղթանակ է մտքի և լույսի համար։
Երբ խոսում ենք Թումանյանից, անհնար է չնշել նրա անսահման մեծ սիրո մասին դեպի ընթերցանությունը։ Թումանյանի համար գիրքն ու ընթերցանությունը պաշտամունք էին: Չնայած թերի կրթությանը, նա դարձավ ժամանակի ամենազարգացած գործիչներից մեկը հենց ինքնակրթության շնորհիվ: Նրա անձնական գրադարանի հիմքը դարձան «Հյուսիսափայլ» ամսագրի համարները և Խաչատուր Աբովյանի «Վերք Հայաստանի» վեպը, որոնք նա ձեռք էր բերել դեռ 18 տարեկանում:
Բանաստեղծն իր հավաքածուն ստեղծել է մեծ դժվարությամբ՝ գրքեր գնելով հաճախ վերջին գումարով կամ պարտքով: Օլգա Թումանյանը հիշում է, որ նա տանից բացակայելիս նամակներում պատվիրում էր. «լավ նայիր երեխաներին և գրադարանիս»: Թումանյանի գրադարանը բաղկացած է մոտ 10,000 գրքից, որոնք նա անձամբ դասակարգել է 12 թեմատիկ պահարաններում՝ Արևելքի գրականություն, Բանահյուսություն, Հայագիտություն, Փիլիսոփայություն, Արվեստ և այլն: Առանձին պահարան էր հատկացված բառարաններին (պարսկերեն, արաբերեն, սանսկրիտ):
Նրա հետաքրքրությունների շրջանակը չափազանց լայն էր: Գրադարանում առանձնակի տեղ էին զբաղեցնում պարսիկ հեղինակները՝ Ֆիրդուսին, Խայամը, Հաֆեզը: Արվեստի բաժնում պահվում էին Ռեմբրանդտի, Վելասկեսի և Ռաֆայելի մասին արժեքավոր մենագրություններ: Թումանյանը նաև հնատիպ գրքերի սիրահար էր. նրա հավաքածուում կան 1660-ականների հազվագյուտ հրատարակություններ՝ Ներսես Շնորհալու «Հիսուս որդին» և Առաքել Դավրիժեցու «Գիրք պատմութեանցը»:
Թումանյանը գրքերը պահում էր ծայրահեղ խնամքով: Նրա առանձնասենյակի պատին փակցված էր հայտնի հայտարարությունը. «Խնդրում եմ չծխել և գիրք չխնդրել»: Գրադարանի մոտ 550 գրքերի էջերին պահպանվել են բանաստեղծի մակագրությունները, ընդգծումներն ու նշումները (NB), որոնք բացահայտում են նրա վերաբերմունքը պատմական փաստերի կամ հեղինակների նկատմամբ: Շատ գրքեր կրում են նաև նրա մտերիմների՝ Աղայանի, Շանթի և այլոց ջերմ ընծայագրերը:
Այսօր այս բացառիկ գրադարանը պահպանվում է Թումանյանի երևանյան թանգարանում՝ ճիշտ այն դասավորությամբ, ինչպես սահմանել էր ինքը՝ Բանաստեղծը:
Դիտվել է
1434անգամ
Դիտեք նաև
20 / Փետրվար / 2020
Ի՞նչ է սպասվում Բարեկենդանի օրը Կոտայքում. մանրամասներ
Բարեկենդան նշանակում է բարի կենդանություն: Այն ուրախության ու զվարճանքի օր է, հիշեցնում է Ադամի և Եվայի դրախտային կյանքը, երբ նրանք ապրում էին վայելքի ու անհոգության մեջ:
Նախկինում դրանք...
30 / Մարտ / 2020
Հայկ Մարությանը, Գրիգոր Դանիելյանը, Արմեն Մուրադյանը և այլք Հայ ասոցիացիա -ի վիճակահանությանը
Փետրվարի 29-ին կայացավ Հայ ասոցիացիայի բարեգործական միջոցառումը, որը հայ 55 ընտանիքի հնարավորություն տվեց բուժել անպտղությունն անվճար։
Էմոցիաներով լի այս օրն ամփոփոց այս տարվա ձմեռը. հաջորդող...
20 / Փետրվար / 2020
10 վայրեր Հայաստանում, որոնք ապշեցնում են զբոսաշրջիկներին
Հայաստանը գրավում է զբոսաշրջիկներին ոչ միայն մայրաքաղաքով՝ Երևանով, որը Հռոմից հին է, ազգային ճաշատեսակներով, քաղցրահամ ու որակյալ ջրով։ Աշխարհում քրիստոնեությունն առաջինը որպես պետական կրոն...
17 / Հունվար / 2020
Երբ մարդ իր ընտանիքում երջանիկ է, դա անշուշտ ազդում է կյանքի որակի վրա
Ազգային գույներ հաղորդաշարի հյուրն է Արտուր Խոջաբաղյանը, ով լինելով սյունեցի, խոսեց Սյունիք լեռնաշխարհից, իր բնակավայր Գորիսից, որտեղ էլ ապրում և աշխատում է՝ իր օրինակը ծառայեցնելով այն մարդկանց,...
29 / Մարտ / 2020
Այսօր առավոտյան բարեւ տվեցի՝ տխուր հայացքով ինձ նայեց ու գլուխը կախեց
Այսօր առավոտյան բարեւ տվեցի՝ տխուր հայացքով ինձ նայեց ու գլուխը կախեց։ Հարցրեցի՝ ինչպե՞ս ես, ու արցունքոտվեցին աչքերը... Պիտի գրկեի, եթե չփախներ...Զգացի, որ լավ է մենակ մնա, գուցե կհանդարտի, բայց...
04 / Ապրիլ / 2020
Այսպես աղքատ դեռ եղած չենք, կտրվել է ամեն բան... Հիշատակի օր. Ղազարոս Աղայան
Մանի՛ր, մանիր, ի՛մ ճախարակ,
Մանիր սպիտակ մալանչներ,Մանիր թելեր հաստ ու բարակ,Որ ես հոգամ իմ ցավեր։Ձեթ եմ ածել ականջներըդ,Նոր շինել եմ շրտըվիկ,Դե՜հ, սո՛ւտ շարժիր լայն թևերդ,Ոստեր շինիր...
02 / Ապրիլ / 2020
Բայց հիվանդ էր սիրուն Սեւանը՝ անբուժելի․ իրական պատմություն
Նա մենակ էր ապրում, իսկ կատուները նրա միայնության լավագույն ընկերներն էին՝ Սասունը, Սիրանը, Սեւանը. ուրիշներ էլ։ Գուրգուրում էր անտուն կենդանիներին՝ փողոցից տուն էր բերում, խնամում կերակրում։...
04 / Ապրիլ / 2020
Օրվա երգ. Առնեմ էրթամ իմ յարը
ՀԱՅԿԱԿԱՆ ԱԶԳԱՅԻՆ ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆ ԳԱՆՁԱՐԱՆ նախագիծը ներկայացնում է Կոմիտասի Առնեմ էրթամ իմ յարը հարսանեկան պարերգի հիման վրա նկարահանված տեսահոլովակը:
Ըստ ավանդույթի՝ սա փեսայի երգն է, որը երգվում է...