18 / Մայիս / 2026 : 17-10
Դարակազմիկ շրջադարձ բժշկության մեջ. Ամբողջությամբ ԱԲ-ի ստեղծած դեղամիջոցը մոտենում է վերջնական հաստատմանը
Դեղագործության ոլորտը, որը տասնամյակներ շարունակ ասոցիացվում էր տարիներ տևող փորձերի, սխալների և միլիարդավոր դոլարների կորուստների հետ, կանգնած է տեկտոնական փոփոխությունների շեմին։ Արհեստական բանականությունն (ԱԲ) արդեն իր անջնջելի հետքն է թողնում մարդու կենսաբանության մեջ։ Հոնկոնգյան Insilico Medicine բիոտեխնոլոգիական ընկերության հիմնադիր Ալեքս Ժավորոնկովի գլխավորած հետազոտական թիմի շնորհիվ աշխարհում առաջին անգամ ամբողջությամբ ԱԲ-ի կողմից գեներացված դեղամիջոցը հաջողությամբ անցել է կլինիկական փորձարկումների IIa փուլը և պատրաստվում է վճռորոշ III փուլին, ինչը կարող է պատմական նախադեպ դառնալ բժշկության պատմության մեջ։Rentosertib (ISM001-055) անվանումը կրող այս դեղամիջոցը նախատեսված է իդիոպաթիկ թոքային ֆիբրոզի (IPF) բուժման համար, որը մինչ օրս համարվում է մահացու և գրեթե անբուժելի հիվանդություն։ Սովորաբար, նոր մոլեկուլի հայտնաբերումից մինչև դրա հաստատումն անցնում է 10-ից 15 տարի, իսկ գործընթացի արժեքը գերազանցում է 2 միլիարդ դոլարը։ Ամենադժվար հաղթահարելի պատնեշը հիվանդության «թիրախի»՝ այն կոնկրետ գենի կամ սպիտակուցի նույնականացումն է, որի վրա պետք է ազդի դեղը։ Բիոլոգիական համակարգերի անկանխատեսելիության պատճառով սկզբնական փուլում թույլ տրված ցանկացած սխալ կարող է ձախողել ամբողջ բազմամիլիոնանոց նախագիծը՝ նախքան այն կհասնի կլինիկաներ։
Insilico Medicine-ի հաջողության գաղտնիքը ԱԲ գործիքների ամբողջական և փոխկապակցված կիրառումն է։ Օգտագործելով PandaOmics համակարգը՝ թիմը բարդ կենսաբանական տվյալների վերլուծության արդյունքում հայտնաբերել է TNIK սպիտակուցը, որը, ինչպես պարզվել է ԱԲ-ի շնորհիվ, հանդիսանում է ֆիբրոզի հիմնական շարժիչ ուժը։ Դրանից հետո գործի է դրվել Chemistry42 նեյրոցանցային շարժիչը, որտեղ 30 ԱԲ մոդելներ միաժամանակ, իրական ժամանակում ստեղծել և զտել են միլիոնավոր հնարավոր մոլեկուլներ։ Արդյունքում, թիրախի հայտնաբերումից մինչև նախակլինիկական թեկնածուի ստեղծումն տևել է ընդամենը 18 ամիս, իսկ մարդկանց վրա առաջնային փորձարկումներն ավարտվել են 30 ամսից էլ պակաս ժամանակահատվածում, ինչը անհավանական արագություն է ավանդական մեթոդների համեմատ։
Այս թվային հեղափոխության մեջ Insilico-ն միայնակ չէ։ Ամբողջ աշխարհում բիոտեխնոլոգիական ընկերությունները փորձում են տիրապետել ԱԲ գործիքներին։ Օրինակ՝ Atomwise ընկերությունը խորը ուսուցման միջոցով մշակել է TYK2 ֆերմենտը բլոկավորող դեղամիջոց՝ ուղղված քրոնիկ բորբոքային հիվանդությունների դեմ պայքարին։ Այդուհանդերձ, ոլորտը զերծ չէ նաև ձախողումներից. Recursion Pharmaceuticals ընկերությունը ստիպված եղավ դադարեցնել իր առաջատար ԱԲ դեղամիջոցի (REC-994) փորձարկումները, քանի որ երկարատև հետազոտությունները ցույց տվեցին, որ վերջնական արդյունավետությունը չի համապատասխանում սպասելիքներին։ Սա փաստում է, որ ԱԲ-ն կարող է արագացնել ընթացքը, բայց կլինիկական արդյունավետության բարդությունները մնում են անկանխատեսելի։
Չնայած ռիսկերին, վիճակագրությունը խոսում է ԱԲ-ի օգտին։ Ըստ Drug Discovery Today-ի վերլուծության՝ ԱԲ-ով նախագծված մոլեկուլների հաջողության հավանականությունը I ֆուլում (որտեղ ստուգվում է անվտանգությունը) կազմում է 80-90%՝ ավանդական մեթոդների 40-65%-ի դիմաց։ II փուլում արդյունավետության ցուցանիշը հավասարվում է ընդհանուր շուկայական միջինին (շուրջ 40%), սակայն ԱԲ-ի ներդրումը գրեթե կրկնապատկում է գիտահետազոտական աշխատանքների արտադրողականությունը։ Թեև Rentosertib-ի վերջնական հաղթանակի մասին խոսելը դեռ վաղ է, քանի որ լայնածավալ կլինիկական տվյալները դեռևս հավաքագրման փուլում են, պետական կարգավորող մարմինների բացվածությունը նոր տեխնոլոգիաների հանդեպ փաստում է մեկ բան. արհեստական բանականությունը դուրս է եկել տեսական խոստումների դաշտից և սկսել է իրական կյանքեր փրկել։
Դիտվել է
906անգամ
Դիտեք նաև
25 / Հունվար / 2020
Սամվել Մարտիրոսյանը՝ Ֆեյսբուք -ի եւ Ինստագրամ -ի խափանման մասին
Ֆեյսբուք եւ Ինստագրամ սոցիալական ցանցերում խնդիր կա, որի պատճառով հնարավոր չէ մուտք գործել տվյալ սոցիալական ցանցեր:
Տեղեկատվական անվտանգության ոլորտի փորձագետ Սամվել Մարտիրոսյանը Հայկական...
23 / Հունվար / 2020
Twitter-ի աշխատանքում խափանում է տեղի ունեցել
Twitter սոցիալական ցանցի աշխատանքում խափանում է տեղի ունեցել աշխարհի մի շարք երկրներում: Այդ մասին վկայում են ժողովրդականություն վայելող ինտերնետ-ռեսուրսների աշխատանքին հետեւող Downdetector...
23 / Հունվար / 2020
Նոր Xiaomi և Playstation 5. շաբաթվա տեխնոլոգիական անդրադարձը
Windows 7-ի աջակցության դադարեցումից մինչև PlayStation 5-ի առաջին լուսանկարը:
Անցյալ շաբաթ հիշվեց Android-ով աշխատող մի քանի ֆլագմենների և Sony-ի նոր խաղային վահանակի պատկերների հրապարակմամբ:...
21 / Ապրիլ / 2020
Բոլորս պետք է հավելյալ ջանքեր գործադրենք աճի տեմպը թուլացնելու ուղղությամբ․ Արսեն Թորոսյան
Վերլուծելով վերջին 1 շաբաթվա կորոնավիրուսային վարակով նոր դեպքերի թիվը, կարող ենք արձանագրել, որ ունենք աճի կայուն տեմպ, որը տատանվում է օրական 3-4% սահմաններում: Այս մասին հայտնում է...
04 / Ապրիլ / 2020
Գոռաց հեռու մնա, չհասկացա` ինչու . կորոնավիրուսով վարակված վիրավորին օգնած երիտասարդին...
Երեւանի բնակիչ 23-ամյա Արմեն Այվազյանի երեկոյան զբոսանքը երեկ ավարտվել է անհավանական պատմությամբ: Վթարված Շտապօգնության մեքենայի ուղեւորին օգնելուց հետո Արմենին 14 օրով մեկուսացրել են:
NEWS.am-ի...
04 / Ապրիլ / 2020
Սխտորը՝ որպես դեղամիջոց. Սխտորի օգտակար հատկությունները
Ժողովրդական բժշկության մեջ սխտորը վաղուց հայտնի է իր բուժական և կանխարգելիչ նշանակությամբ:
Պատահական չէ, որ որոշ ազգեր այն համարում են սուրբ ուտելիք։ Միջին դարերում Գերմանիայում, Ռուսաստանում,...
31 / Մարտ / 2020
Հակառակորդի կրակոցից վիրավորված երեխային վիրահատել են. նրան տեղափոխել են Երևան
Տավուշի մարզի Ոսկեվան համայնքում հակառակորդի կրակոցից վիրավորում ստացած երեխան արդեն Երևանում է` Սուրբ Աստվածամայր բժշկական կենտրոնում: Այս մասին ֆեյսբուքյան էջում գրել ԲԿ–ի մամուլի...
31 / Մարտ / 2020
Կորոնավիրուսի վերաբերյալ մարտի 30-ի տվյալները կհարպարակվեն ավելի ուշ. ԱՆ
ՀՀ Առողջապահության նախարարության ֆեյսբուքյան էջում կարդում ենք.
Հարգելի օգտատերեր, գործընկերներ, մարտի 30-ի տվյալները կհարպարակվեն ավելի ուշ :