Country Flag
Facebook logo Instagram logo
am
ru en
16 / Մարտ / 2026 : 16-44

Ոսկու առեղծվածը. գիտնականները բացահայտել են ծանր տարրերի ծննդյան գաղտնիքը

Միջազգային գիտական հանրությունը տոնում է հերթական հաղթանակը. Թենեսիի համալսարանի և CERN-ի ISOLDE կոլաբորացիայի մասնագետներին հաջողվել է ուղղակիորեն չափել միջուկային տրոհման մի հազվագյուտ տեսակ, որը պատասխանատու է Տիեզերքում ոսկու, արծաթի և ուրանի առաջացման համար։ Հետազոտությունը, որը հրապարակվել է հեղինակավոր Physical Review Letters ամսագրում, լույս է սփռում այսպես կոչված r-գործընթացի (նեյտրոնների արագ զավթում) մութ կողմերի վրա։

Գիտնականները վաղուց գիտեին, որ երկաթից ծանր տարրերը չեն կարող առաջանալ սովորական աստղերում. դրանց համար անհրաժեշտ է նեյտրոնային աստղերի բախման կամ գերնոր աստղերի պայթյունի էքստրեմալ էներգիան։ Նման պայմաններում ատոմային միջուկները վայրկյանից էլ պակաս ժամանակում կլանում են հսկայական քանակությամբ նեյտրոններ՝ դառնալով անկայուն։ Սակայն այս ընթացքում առաջացող «միջանկյալ» միջուկները այնքան կարճ կյանք ունեն, որ դրանց ուսումնասիրությունը լաբորատոր պայմաններում մինչ այժմ համարվում էր անհնարին։

Փորձարկումը բացահայտեց մի անսպասելի երևույթ, որը գիտնականներն անվանել են «միջուկային հիշողություն»։ Պարզվել է, որ տրոհվող միջուկը մասնակիորեն պահպանում է իր նախնական վիճակի տվյալները, ինչը հերքում է նախկինում ընդունված վիճակագրական մոդելները։

Այս հայտնագործությունը պարզապես տեսական ֆիզիկա չէ։ Ճշգրիտ տվյալները թույլ կտան աստղաֆիզիկոսներին ավելի մեծ ճշգրտությամբ հաշվարկել թանկարժեք մետաղների քանակը Տիեզերքում։ Սա կարող է արմատապես փոխել մեր գիտելիքները Տիեզերքի քիմիական էվոլյուցիայի մասին՝ բացատրելով, թե ինչու են հենց այս քանակությամբ ծանր տարրեր առկա մեր Արեգակնային համակարգում։
Դիտվել է 2186անգամ
Վերջին լուրեր