27 / Մայիս / 2026 : 21-26

Starship-ի 9-րդ փորձարկումը. Ինչո՞ւ տիեզերանավը կառավարումից դուրս եկավ և կործանվեց Հնդկական օվկիանոսում

Երեքշաբթի երեկոյան SpaceX ընկրությունը Տեխասի հարավային հրվանդանում գտնվող «Ստարբեյս» (Starbase) տիեզերակայանից իրականացրեց պատմության մեջ ամենախոշոր և հզոր հրթիռի՝ Starship-ի հերթական՝ 9-րդ փորձնական արձակումը: Չնայած Իլոն Մասկը սա անվանեց «մեծ առաջընթաց» նախորդ երկու ձախողված փորձարկումների համեմատ, տիեզերանավն այս անգամ էլ չկարողացավ կատարել իր առջև դրված հիմնական խնդիրները և աղետի ենթարկվեց։

123 մետր բարձրություն ունեցող հսկան հաջողությամբ պոկվեց մեկնարկային հարթակից, սակայն հիմնական բարդությունները սկսվեցին արդեն ուղեծրում։

Ի՞նչը ձախողվեց այս թռիչքի ընթացքում

- Արբանյակների դռան անսարքությունը. Ծրագրված էր տիեզերք դուրս գալուն պես իրականացնել կեղծ (mock) արբանյակների բացթողում, սակայն նախագիծը չեղարկվեց, քանի որ տիեզերանավի հատուկ դուռը մինչև վերջ չբացվեց։

- Վառելիքի արտահոսք և կառավարման կորուստ. Տիեզերական տարածության սահմանագծով դեպի Հնդկական օվկիանոս սլանալիս, հավանաբար վառելիքի արտահոսքի պատճառով, Starship-ը սկսեց անկառավարելիորեն պտտվել։

- Կապի կորուստ և պայթյուն. Մինչ մթնոլորտ մտնելը և ջերմային վահանի փորձարկումն իրականացնելը, տիեզերանավի հետ կապն ամբողջությամբ ընդհատվեց։ Ավելի ուշ SpaceX-ը հաստատեց, որ տեղի է ունեցել «արագ չպլանավորված կազմատում» (rapid unscheduled disassembly)՝ այլ խոսքով՝ նավը պայթել և կտոր-կտոր է եղել։

«Այսօրվա մեր ուղեծրային նպատակների մեծ մասի հետ կապված պատկերը հուսադրող չէ»։

— Դեն Հյուոթ, SpaceX-ի թռիչքի մեկնաբան

Կրկնակի օգտագործման արագացուցչի ռիսկային փորձարկումը

Այս թռիչքն առանձնահատուկ էր նրանով, որ Starship-ն առաջին անգամ տիեզերք բարձրացավ նախկինում արդեն օգտագործված (վերամշակված) Super Heavy արագացուցչի (booster) միջոցով։ Այս անգամ ընկերությունը նպատակ չուներ այն որսալ մեկնարկային հարթակի հսկայական «չինական ձ chopsticks»-ների օգնությամբ։ Փոխարենը՝ ինժեներները որոշել էին հասցնել արագացուցիչը իր հնարավորությունների ծայրահեղ սահմանին։ Փորձարկման ընթացքում հրթիռի այս բաղադրիչի հետ կապը նույնպես մի պահ կորավ, և այն կտորների վերածված հարվածեց Մեքսիկական ծոցի ջրերին։

Ի՞նչ է սպասվում հաջորդիվ. NASA-ի սեղմ ժամկետները

Չնայած այս հերթական հարվածին, Իլոն Մասկը հայտարարել է, որ սա զգալի առաջընթաց է այն նախորդ երկու թռիչքներից, որոնք ավարտվել էին հենց մեկնարկից րոպեներ անց՝ Ատլանտյան օվկիանոսի և Կարիբյան ավազանի վրա բեկորների տեղատարափով։ Մասկը խոստացել է կտրուկ արագացնել թռիչքների հաճախականությունը՝ հաջորդ երեք փորձարկումների ընթացքում նոր Starship արձակելով յուրաքանչյուր 3-4 շաբաթը մեկ։

Այս արագությունը կենսական է NASA-ի համար։ ԱՄՆ տիեզերական գործակալությունը ակնկալում է, որ SpaceX-ը հսկայական առաջընթաց կգրանցի հաջորդ տարվա ընթացքում։ Թեև հաջորդ տարի նախատեսվող «լուսնային թռիչքը» (moonshot) միայն պտտվելու է Լուսնի շուրջն առանց վայրէջքի, ապա արդեն 2027 թվականին (ամենավաղ ժամկետով) Starship-ը պետք է պատրաստ լինի տիեզերագնացներին լուսնային ուղեծրից հասցնել արբանյակի մակերևույթ և ետ բերել։ Այդ առաքելության հաջողությունը լիովին կախված է նրանից, թե որքան արագ SpaceX-ին կհաջողվի կատարելագործել տիեզերանավի ջերմային վահաններն ու որսացող հարմարանքները։

Armenia

United states

Russia

Starship-ի 9-րդ փորձարկումը. Ինչո՞ւ տիեզերանավը կառավարումից դուրս եկավ և կործանվեց Հնդկական օվկիանոսում

Ի՞նչը ձախողվեց այս թռիչքի ընթացքում

Կրկնակի օգտագործման արագացուցչի ռիսկային փորձարկումը

Ի՞նչ է սպասվում հաջորդիվ. NASA-ի սեղմ ժամկետները

Դիտեք նաև

Սամվել Մարտիրոսյանը՝ Ֆեյսբուք -ի եւ Ինստագրամ -ի խափանման մասին

Twitter-ի աշխատանքում խափանում է տեղի ունեցել

Նոր Xiaomi և Playstation 5. շաբաթվա տեխնոլոգիական անդրադարձը

Փրկություն տնից աշխատողների համար․հայ մասնագետների ստեղծած՝ միջազգային ճանաչում ունեցող հավելվածը

Hi tech-ի տիրակալները . ԱՄՆ-ի 10 ամենահարուստ IT գործարարները

Գիտնականները ձայնագրել են պինգվինների ստորջրյա խոսակցությունը

Ամերիկացի ինժեները ծալվող անիվներով հեծանիվ է ստեղծել

Lamborghini-ն կարտադրի բժշկական դիմակներ՝ վերազինելով գործարանային արտադրամասերը. Լamborghini.com

Ելակետ լրատվական

Ելակետը ԱՄՆ-ում

Ելակետը Ռուսաստանում

Ելակետ ժամանցային

Ելակետ TV